De burn-outdialoog: tussen persoon, werk en samenleving

22.08.2026

Burn-out wordt vaak bekeken als een probleem van het individu of juist als een gevolg van de werkomgeving. Maar wat als we die tegenstelling loslaten? In een dubbelinterview onderzoeken Paul Castelijns, als staflid verbonden aan de Interactie Academie, en Mattias Van Hulle, doctor in de sociologie en auteur van het boek ‘De burn-out paradox’, hoe burn-out ontstaat in de wisselwerking tussen mensen, hun relaties, werk en de bredere samenleving.

Burn-out is een veelbesproken fenomeen, maar tegelijk blijft het moeilijk om precies te bepalen wat burn-out is, waardoor het ontstaat en hoe dit het beste behandeld kan worden. De verklaringen bewegen zich vaak tussen het individuele en maatschappelijke niveau. Paul Castelijns en Mattias Van Hulle pleiten ervoor om juist de wisselwerking tussen die verschillende niveaus centraal te stellen.

Voor Castelijns is het vanuit een systemisch perspectief vanzelfsprekend om niet alleen naar de persoon te kijken. De klachten ontstaan en veranderen immers in voortdurende uitwisselingen met anderen: met leidinggevenden, collega's, partners en andere belangrijke mensen. Ook de klachten zelf beïnvloeden vervolgens weer die relaties. Het gaat dus niet om een eenvoudige oorzaak-gevolgrelatie, maar om een dynamisch proces.

Van Hulle voegt daar een sociologisch perspectief aan toe. De manier waarop we burn-out begrijpen, hangt samen met de cultuur waarin we leven. In een samenleving waarin prestaties, autonomie, zelfredzaamheid en persoonlijke ontwikkeling sterk worden gewaardeerd, kan uitputting gemakkelijk worden ervaren als persoonlijk falen. Wie niet meer kan voldoen aan de verwachtingen van zichzelf of anderen, kan daardoor het gevoel krijgen dat er iets mis is met hemzelf.

Castelijns benadrukt dat motivatie in de behandeling van burn-out vaak onderbelicht blijft. Wat iemand belangrijk vindt, welke verwachtingen er spelen en waar een mismatch ontstaat tussen wat iemand wil, kan en van hem wordt gevraagd, kunnen belangrijke aanknopingspunten zijn voor verandering.

Beide auteurs waarschuwen daarom voor een te statische of individualiserende benadering. Een burn-out is geen vaststaand kenmerk van iemand, maar een toestand die verandert in de tijd en verbonden is met de context waarin iemand leeft en werkt. Ook werkgevers hebben daarin een verantwoordelijkheid, maar kunnen de klachten evenmin volledig beheersen. Wel kunnen ze ruimte creëren voor echte gesprekken over verwachtingen, draagkracht, motivatie en de samenwerking.

Het dubbelinterview werd gepubliceerd op Samenspraak. Het werd afgenomen door Ilke Gysen, staflid bij de Interactie Academie.

Lees het volledige interview hier.

Het boek van Mattias Van Hulle kan je hier bestellen.