Ga verder naar de inhoud
Startpagina
Tijdschrift SB1 / JG44 / 2026
Artikel Migratie Meerstemmig samenwerken

Navigeren tussen werelden: werken met identiteit en cultuur in de klinische praktijk

Winny Ang

Ang, W., El Bouazati, S., & Vroom, M. (2023). Diversiteit in de psychologische hulpverlening. In L. Meeussen (Red.), Crossculturele psychologie (pp. 192–206). Acco. 
Ang, W., Verpooten, L., De Winter, B., & Bombeke, K. (2023). Diversity aware-ness in medical education: An innovative training with visual reflection tools. Perspectives on Medical Education, 12(1), 480–487. https://doi.org/10.5334/pme.1080 
Antić, A. (2021). Transcultural psychiatry: Cultural difference, universalism and social psychiatry in the age of decolonisation. Culture, Medicine and Psychiatry, 45(3), 359–384. https://doi.org/10.1007/s11013-021-09719-4 
Geertz, C. (1973). Thick description: Toward an interpretive theory of culture. In C. Geertz, The interpretation of cultures: Selected essays (pp. 3–30). Basic Books. 
Kessler, M., & Pereira, E. (2022). Caleidscopia. https://www.caleidscopia.nl 
Kirmayer, L. J. (2005). Culture, context and experience in psychiatric diagno-sis. Psychopathology, 38(4), 192–196. https://doi.org/10.1159/000086090 
Kirmayer, L. J., Fung, K., Rousseau, C., Lo, H. T., Menzies, P., Guzder, J., Ganesan, S., Andermann, L., & McKenzie, K. (2021). Guidelines for training in cultur-al psychiatry. Canadian Journal of Psychiatry, 66(2), 195–246. https://doi.org/10.1177/0706743720907505 
Kirmayer, L. J., Guzder, J., & Rousseau, C. (Reds.). (2014). Cultural consultation: Encountering the other in mental health care. Springer. https://doi. org/10.1007/978-1-4614-7615-3 
Kirmayer, L. J., Rousseau, C., Jarvis, G. E., & Guzder, J. (2024). Cultural and social context of clinical assessment. In A. Tasman, M. B. Riba, R. D. Alarcón, 
C. A. Alfonso, S. Kanba, D. Lecic-Tosevski, D. M. Ndetei, C. H. Ng, & T. G. Schulze (Reds.), Tasman’s psychiatry (5e ed., pp. 37–65). Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-030-51366-5_87 
Kleinman, A. (1988). Rethinking psychiatry: From cultural category to personal experience. Free Press. 
Kleinman, A., & Benson, P. (2006). Anthropology in the clinic: The problem of cultural competency and how to fix it. PLoS Medicine, 3(10), e294. https:// doi.org/10.1371/journal.pmed.0030294
La Roche, M. J., & Bloom, J. B. (2020). Examining the effectiveness of the Cultural Formulation Interview with young children: A clinical illustration. Transcultural Psychiatry, 57(4), 515–524. https://doi.org/10.1177/1363461518780605 
Lewis-Fernández, R., Aggarwal, N. K., Hinton, L., Hinton, D. E., & Kirmayer, L. J. (Reds.). (2016). DSM-5® handbook on the cultural formulation interview. American Psychiatric Association. 
Meeussen, L., Smajli, E., Ozdemir, F., & Kleber, R. (2023). Inleiding in de crossculturele psychologie. In L. Meeussen (Red.), Crossculturele psychologie (pp. 16–27). Acco. 
Verdonk, P., & Abma, T. (2013). Intersectionality and reflexivity in medical education research. Medical Education, 47(8), 754–756. https://doi.org/10.1111/medu.12258 
Weiss, M. G., Deshmukh, A., Sarmukaddam, S. B., & Paralikar, V. P. (2024). Sociocultural framework for psychiatric case formulation. Journal of Nervous and Mental Disease, 212(1), 16–27. https://doi.org/10.1097/NMD.0000000000001721
Wekker, G., & Lutz, H. (2001). Een hoogvlakte met koude winden: De geschiedenis van het gender- en etniciteitsdenken in Nederland. In M. Botman, N. Jouwe, & G. Wekker (Reds.), Caleidoscopische visies (pp. 25-49). Amsterdam University Press. 

Ang, W. (2026). Navigeren tussen werelden: Werken met identiteit en cultuur in de klinische praktijk. Systeemtheoretisch Bulletin, 44(1), 75–89.

Zorg voor mensen met een migratiegeschiedenis sluit in essentie aan bij de reguliere klinische praktijk. Tegelijkertijd vraagt deze zorg om specifieke aandachtspunten en een integratie van culturele dimensies in zowel het diagnostisch als het therapeutisch proces. In dit artikel belichten we de (cultuur)sensitieve benadering in de praktijk waarbij het navigeren tussen een individugerichte en een sociaal-contextuele kijk op psychisch functioneren centraal staat.

Cultuur dient in dit kader niet te worden opgevat als een homogeen, statisch of verklarend gegeven, maar als een dynamisch en relationeel proces dat voortdurend wordt gevormd in interactie met migratiegeschiedenis, sociale positionering en levensfase. Daarbij vraagt een cultuursensitieve en systemische benadering ook expliciete aandacht voor structurele macrofactoren, zoals institutionele ongelijkheid, maatschappelijke machtsverhoudingen en beleidscontexten, die het functioneren van cliënten en gezinnen mee beïnvloeden. Aan de hand van een casus verkennen we die boeiende en uitdagende dynamieken en perspectieven.

Het Culturele Formulering Interview biedt hierbij een waardevol werkmodel. Het is geen afgebakend diagnostisch instrument, maar een dynamisch vertrekpunt dat hulpverleners ondersteunt in het expliciteren van culturele betekenissen, het bevragen van ziektenarratieven en het versterken van culturele reflectiviteit en competentie bij henzelf. Het inzetten van dit kader veronderstelt voldoende tijd en ruimte om verhalen te laten ontvouwen en betekenissen samen te onderzoeken, eerder dan ze voortijdig te fixeren.

Al abonnee?

Meld je aan om dit artikel te lezen. Heb je nog geen account, dan kun je je registreren als abonnee.

Aanmelden Registreren

Gerelateerde artikelen

Ga naar alle artikelen
Redactioneel
Ellen Reijmers

Re­dac­ti­o­neel 1 JG44 2026

Artikel
Voor abonnees
Hanna Tu, Salma Wahbi

Wanneer het systeem kleurt: over schaduwen in de zorg en het licht van structurele ge­lijk­waar­dig­heid

Column
Birgitte Bruyninckx

Een dochter, een moeder en een psychische kwets­baar­heid